بافت روبهرو (رویهبهرویه) روشی است که در آن دو فرش همزمان روی هم بافته میشوند: دو پارچهٔ زمینه با نخ خاب به هم دوخته میشوند و تیغهای رفتوبرگشتی خاب را از وسط میبُرد تا فرش «رو» و فرش «زیر» به دست آید. این روش رایجترین روش تولید فرشهای بافتهشده، بهویژه قالیچهها و فرشهای ابعادی است و شانههای ۷۰۰ تا ۱۵۰۰ بازار با همین روش بافته میشوند.
- اصل کار
- بافت همزمان دو فرش و برش خاب میان آنها
- نوع خاب
- بریده؛ حلقه با پود کاذب و لانست
- نام دیگر
- رویهبهرویه
- پودگذاری
- دوراپیری یا سهراپیری (راپیر صلب)
- عرض ماشین
- ۳، ۴ و ۵ متر (شگی تا ۵٫۲ متر)
- ارتفاع خاب
- تا ۲×۵۰ میلیمتر بریده؛ شگی تا ۲×۷۰
- نام انگلیسی
- Face-to-face weaving
- ظریفترین شانه
- ۱۵۰۰ دندانه در متر
- بخش
- روشهای بافت ماشینی
- آخرین بهروزرسانی
- ۷ مهر ۱۴۰۵
فهرست مطالب
بافت روبهرو چیست؟
در بافت روبهرو دو پارچهٔ زمینه روی هم بافته میشوند و نخهای خاب آنها را به هم میدوزند. سپس روی خود ماشین، خاب از وسط بریده میشود و دو فرش «رو» و «زیر» به دست میآید.[۱] این برش را تیغهای رفتوبرگشتی انجام میدهد که میان دو فرش حرکت میکند.[۲] با استفاده از «پود کاذب» و «لانست» (تیغههای نازکی که ارتفاع خاب را تنظیم میکنند) در همین روش میتوان خاب حلقه هم بافت.[۱]
فرشهای خاب بریدهٔ این روش با طرح، تعداد رنگ و تعداد نقطه شناخته میشوند؛ هم فرشهای سنتی و هم طرحهای مدرن و قالیچهها با همین روش بافته میشوند.[۱] در میان فرشهای بافتهشده، روبهرو رایجترین روش است، هرچند در کل کفپوشهای نساجی، تافتینگ سهم بیشتری دارد.[۲][۱]
پیشینه
ریشهٔ این روش در صنعت مخمل است. از ۱۸۸۷م یوزه رایشاک، زادهٔ بارسلون، بافت ماشینی مخمل روبهرو را در کارخانهٔ لیستر در منینگهامِ برادفورد راه انداخت.[۳] شرکت بلژیکی واندویل که در ۱۸۸۰م تأسیس شده بود، در ۱۹۲۱م به ساخت ماشین بافندگی روی آورد[۴] و بعدها فناوری سهراپیری را ابداع و ثبت کرد.[۱]
ماشین دوراپیری و سهراپیری
دوراپیری
در ماشین دوراپیری، در هر سیکل دو پود همزمان در دو دهنه، یکی برای فرش رو و یکی برای فرش زیر، قرار میگیرد و ساختار 1/2V (یک ردیف پرز برای هر دو پود) ساخته میشود.[۱] برای فرشهای بسیار متراکم، ساختار تکپودی 1/1V با خاموشکردن یکی از راپیرها در هر سیکل بافته میشود.[۱]
سهراپیری
در ماشین سهراپیری در هر سیکل تا سه پود زده میشود. ساختار 2/3V روی این ماشین نسبت به بافت سهپودی روی ماشین دوراپیری ۵۰ درصد تولید بیشتری دارد.[۱] ساختارهای دیگر این ماشین 2/2V و 1+2/3V هستند.[۱] جزئیات این نمادها در ساختار فرش ماشینی آمده است.
اجزای ماشین
- پودگذاری: با راپیرهای صلب انجام میشود که روی بالشتک هوا حرکت میکنند و دمایشان پایش میشود.[۱]
- وردها: حرکت وردها با بادامک، دابی یا سروموتور انجام میشود؛ در ماشینهای جدید چلهٔ سفتباف با سروموتور و چلهٔ شلباف با دابی کنترل میشود.[۱]
- ژاکارد: ژاکارد الکترونیکی ماشین دوراپیری برای هر هارنیش یک سولنوئید دارد و سه وضعیت (زیر، میان و بالای راپیرها) ایجاد میکند؛ ژاکارد ماشین سهراپیری چهار وضعیت دارد.[۱]
- ابعاد: عرض ماشینها ۳، ۴ و ۵ متر است و برخی ماشینهای شگی تا ۵٫۲ متر عرض دارند.[۱][۵]
خاب مرده و یکسانی دو فرش
در ماشینهای امروزی، خاب مرده (نخهای رنگیِ انتخابنشده) نیمی در فرش رو و نیمی در فرش زیر درگیر میشود. این کار دو فرش را کاملاً یکسان میکند، مرحلهٔ پشتپاککنی را حذف میکند و نخی هدر نمیرود.[۱] در روش قدیمیتر خاب مردهٔ شناور، با هر تغییر رنگ یک پرز در فرش زیر از دست میرود و کیفیت فرش زیر پایینتر است.[۱]
شانه، رنگ و ارتفاع خاب
تراکم شانه در این روش در ۲۰۰۹م معمولاً از ۱۶۰ تا ۵۰۰ یا ۷۰۰ دندانه در متر بود و تعداد رنگها بین ۵ تا ۸، گاهی ۱۰ تا ۱۴ رنگ.[۱] بعدها شانههای ظریفتر عرضه شد و در ۲۰۱۸م ماشین HCiX2 با شانهٔ ۱۵۰۰ دندانه در متر به بازار آمد.[۶][۷] دستگاههای روبهروی قالیچه با شانهٔ ۳۵۰ یا ۵۰۰ در متر هم به بیش از ۳۰۰۰ پرز در دسیمتر مربع رسیدهاند.[۲] معنای این اعداد در شانه و تراکم توضیح داده شده است.
ارتفاع خاب در ماشینهای روبهرو، برخلاف تصور رایج، محدود به قالیهای کمخاب نیست: این ماشینها تا ۲×۵۰ میلیمتر خاب بریده و ۲×۲۰ میلیمتر حلقه میبافند و ماشینهای شگی تا ۲×۷۰ میلیمتر.[۱][۵]
تولید و شرایط کار
ظرفیت تولید از رابطهٔ «تعداد راپیر × دور در دقیقه × ۶۰ × عرض ÷ (پود در سانتیمتر × ۱۰۰) × راندمان» محاسبه میشود.[۱] برای نمونه، کیفیتی با شانهٔ ۳۲۰، شش رنگ، ساختار 1/2V، خاب پلیپروپیلن و عرض ۴ متر حدود ۱۸۰ متر مربع در ساعت با راندمان ۸۵ درصد تولید میشود.[۱]
نخ خاب هم باید برای این روش آماده باشد: نخ BCF پلیپروپیلن باید هر ۲٫۵ تا ۳ سانتیمتر یک نقطهٔ درهمرفتگی داشته باشد و نخ هیتست حدود ۱۲۰ تاب در متر لازم دارد.[۱] رطوبت نسبی سالن بافندگی و انبار نخ باید ۶۷ تا ۷۳ درصد و دمای آن ۲۰ تا ۲۵ درجه، بدون نوسان شدید، باشد.[۱]
محدودیتها و گونههای ویژه
چون دو فرش روبهروی هم بافته میشوند، در بافت معمولی نوشته و لوگو در یکی از آنها آینهای درمیآید. در بافت «سیسالنما» فرش رو و زیر به هم وصل نیستند و مستقل بافته میشوند؛ پس لوگو و نوشته بدون وارونگی درمیآید.[۱] ساختار «دستبافنما» هم پشت فرش را بدون چلهٔ پیدا و شبیه قالی دستباف میکند.[۱] برای نوشته و لوگوی پیچیده، اکسمینستر این محدودیت را ندارد[۱] و برای فرش سرتاسری یکنواخت، ویلتون سیمی گزینهٔ دیگری است.[۱]
پرسشهای پرتکرار
چرا به این روش «روبهرو» میگویند؟
چون دو فرش با روی خابدارشان رو به یکدیگر، یکی بالای دیگری بافته میشوند و پس از برش خاب میانشان، دو فرش جدا به دست میآید.
آیا فرش رو و فرش زیر کیفیت یکسانی دارند؟
در ماشینهای امروزی که خاب مرده را در هر دو زمینه درگیر میکنند، دو فرش کاملاً یکساناند. در روش قدیمی خاب مردهٔ شناور، فرش زیر در هر تغییر رنگ یک پرز از دست میدهد و کیفیتش کمتر است.
فرق ماشین دوراپیری و سهراپیری چیست؟
در دوراپیری در هر سیکل دو پود زده میشود و در سهراپیری تا سه پود. ساختار 2/3V روی ماشین سهراپیری حدود ۵۰ درصد تولید بیشتری از بافت سهپودی روی دوراپیری دارد.
آیا با بافت روبهرو میتوان نوشته و لوگو بافت؟
در بافت روبهروی معمولی نوشته در یکی از دو فرش آینهای درمیآید. در ساختار سیسالنما که دو فرش مستقل بافته میشوند، این محدودیت نیست.
منابع
- Goswami, K. K. (ed.) (2009). Advances in carpet manufacture. Woodhead Publishing — فصل ۳ — S. Demey (N.V. Michel Van de Wiele), *Advances in carpet weaving* (ص ۴۴–۷۶)مشاهده ↗ ↩
- Goswami, K. K. (ed.) (2009). Advances in carpet manufacture. Woodhead Publishing — فصل ۱ — D. Whitefoot, *Carpet types and requirements* (ص ۱–۱۸)مشاهده ↗ ↩
- Bradford Museums photo archive — José Reixach at Lister & Coمشاهده ↗ ↩
- Vandewiele — History of Vandewieleمشاهده ↗ ↩
- Vandewiele — Carpet weaving machinesمشاهده ↗ ↩
- Textalks — «A revolutionary new handlook carpet quality, in reed 1500 dents/m with 5 million points/m²»مشاهده ↗ ↩
- Indian Textile Magazine — Van de Wiele's new high density carpet weaving machines (2018)مشاهده ↗ ↩