گلیم، گبه، جاجیم و زیلو؛ زیراندازهای سنتی ایران.
جاجیم و زیلو دو زیرانداز تخت و بیپرز ایرانیاند که هر دو بر دار بافته میشوند، ولی ساختاری متفاوت دارند. جاجیم بافتهای «تاررو» است که در آن تارهای فشرده پودها را میپوشانند و معمولاً کار زنان عشایر و روستایی است. زیلو زیراندازی ارزان و محکم، بیشتر پنبهای و دورویه است که مرکز شناختهشدهٔ آن منطقهٔ یزد، بهویژه میبد و اردکان، است.
گبه فرشی گرهدار، پشمی و پرزبلند است که عشایر و روستاییان ایران با تراکم گره کم و طرحهایی بسیار ساده میبافند. زمینههای بزرگ یکدست، نوارها و پیکرههای هندسیِ انسان و جانور نشانهٔ آشنای گبه است. برخلاف گلیم، گبه پرز دارد و از خانوادهٔ قالی است، هرچند درشتبافتر و ضخیمتر از بیشتر قالیهاست. گبه از دههٔ ۱۹۸۰ در بازارهای غربی محبوب شد و امروز تقلیدهای کارخانهای و خارجی فراوانی از آن وجود دارد.
گلیم بافتهای تخت و بیپرز است که در آن پودهای رنگی چنان فشرده کوبیده میشوند که تارها را میپوشانند و نقش را همین پودها میسازند. برخلاف قالی، گلیم گره و پرز ندارد و به همین دلیل سبکتر، نازکتر و در بیشتر گونهها دورو است. گلیمبافی در ایران بیشتر کار عشایر و روستاییان بوده و جز زیرانداز، برای ساخت خورجین، رختخوابپیچ و تزیین چادر هم به کار رفته است.